اگر مأمور با حکم قضایی برای ورود به خانه بیاید و کسی جلوی ورود را بگیرد، قانون چه برخوردی میکند؟ اگر کار به درگیری و مقاومت شدید برسد چه؟ و اگر خودِ حکم یا اجرای آن ایراد داشته باشد، راه درست اعتراض چیست؟
حریم منزل در حقوق ایران محترم است، اما این احترام به معنای تعطیلشدن تحقیقات و اجرای دستور قضایی نیست. قانون، ورود به منزل را تنها در چارچوب حکم و تشریفات مشخص میپذیرد و در مقابل، برای مقاومت عملی در برابر مأمورِ مجریِ حکم نیز ضمانت اجرای کیفری پیشبینی کرده است. نتیجه نهایی، به این بستگی دارد که رفتار دقیقاً چه بوده و آیا از حد اعتراض قانونی عبور کرده است یا نه.
مجازات جلوگیری از ورود مأمورِ مجریِ حکم ورود به منزل چیست؟
اگر ضابط یا مأمورِ مجریِ حکمِ ورود، در حدود دستور قضایی برای تفتیش یا دسترسی وارد شود و شخص با علم به مأموریت او مقاومت مؤثر کند (سدّ مسیر، قفلکردن عمدی، ایجاد درگیری یا جلوگیری عملی)، رفتار میتواند تمرد تلقی شود. در این حالت، حسب مورد حبس از ۳ ماه تا ۱ سال و در وضعیتهای مسلحانه، حبس شدیدتر پیشبینی شده است. افزون بر آن، هر توهین یا ضربوجرحِ مأمور عنوان جداگانه دارد. صرف مطالبه رؤیت حکم یا اعتراض محترمانه، تمرد نیست.
اگر ممانعت به درگیری یا مقاومت شدید تبدیل شود، پیامد کیفری چیست؟
اگر ممانعت از ورود به درگیری با مأمورِ مجریِ حکم بینجامد، معیار اصلی نوع مقاومت است: نشاندادن سلاح برای تهدید، حبس ۶ ماه تا ۲ سال؛ دستبردن به سلاح در حین اقدام، حبس ۱ تا ۳ سال؛ و در سایر مقاومتها، حبس ۳ ماه تا ۱ سال. افزون بر این، اگر فحاشی، تهدید یا ایراد صدمه واقع شود، هرکدام عنوان مستقل دارد و میتواند همراه با تمرد رسیدگی شود. تشخیص مصداق مقاومت و شدت آن، معمولاً با گزارش ضابط و سایر ادله انجام میشود.
اگر اجرای حکم ورود خارج از چارچوب قانونی باشد، چگونه میتوان اعتراض کرد؟
اگر حکمِ ورود وجود دارد اما اجرای آن خارج از حدود قانونی انجام میشود (مثلاً بدون ارائه حکم، خارج از موضوع دستور، یا در زمان غیرمجاز مگر در موارد ضرورت)، شما حق دارید رؤیت و مشخصات حکم را مطالبه کنید و درخواست تنظیم صورتجلسه و درج اعتراض خود را بدهید. سپس میتوانید به مرجع صادرکننده حکم اعتراض کنید و در صورت ورود یا تفتیش غیرقانونی، شکایت و مطالبه جبران خسارت را پیگیری نمایید. این مسیر، مانعتراشی فیزیکی تلقی نمیشود.