آیا دنبال کردن ماشین با خودرو جرم به حساب میآید؟ آیا افراد معمولی حق ندارند ماشین کسی را تعقیب کنند؟ در چه موقعیتهایی دنبال کردن خودرو غیرقانونی و قابل مجازات است؟
در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران، آزادی رفتوآمد و امنیت فردی از اصول بنیادین است که قانون اساسی و قوانین کیفری از آن حراست مینمایند. با این حال، عمل تعقیب وسایل نقلیه میتواند در مرز باریکی میان رفتار مشروع و فعل مجرمانه قرار گیرد؛ به ویژه هنگامی که با ایجاد بیم و هراس، نقض آسایش عمومی یا همراهی با نیت سوء همراه شود. بررسی دقیق این موضوع، ضرورت درک دقیق حدود قانونی را آشکار میسازد تا حقوق افراد محفوظ و از سوءاستفاده جلوگیری گردد.
آیا تعقیب خودرو جرم به شمار میآید؟ در قوانین کیفری ایران، صرف عمل تعقیب خودرو توسط فرد عادی به خودی خود جرمانگاری صریح نشده است. قانون مجازات اسلامی تعقیب ساده و بدون اقدام اضافی را مستقل از عنوان مجرمانه قرار نداده، لیکن اگر این رفتار با عناصری چون ایجاد مزاحمت، تهدید امنیت جسمی یا روانی، یا نقض آرامش همراه گردد، میتواند تحت عناوین مجرمانهای نظیر مزاحمت یا اخلال در نظم عمومی قرار گیرد. بنابراین، تعقیب محض بدون پیامدهای منفی، فاقد وصف مجرمانه است، اما همراه شدن آن با اعمال آزاردهنده، قابلیت تعقیب کیفری پیدا میکند و مرتکب ممکن است مشمول مجازاتهای مربوطه شود.
آیا تعقیب خودرو توسط افراد عادی جرم تلقی میگردد؟ افراد عادی حق ندارند به صورت خودسرانه و بدون مجوز قانونی اقدام به تعقیب خودرو دیگران نمایند، زیرا این عمل میتواند حقوق اساسی افراد را تهدید کند. هرچند قانونگذار برای تعقیب ساده توسط اشخاص خصوصی جرم مستقلی تعریف نکرده، لیکن در صورتی که تعقیب به قصد آزار، تهدید، انتقام یا تسهیل جرم دیگری انجام پذیرد، رفتار مجرمانه محسوب شده و تحت مواد مرتبط با جرایم علیه امنیت و آسایش (مانند ایجاد رعب و وحشت یا مزاحمت) قابل پیگرد است. افراد عادی مکلفاند از مداخله در امور دیگران پرهیز کنند مگر در چارچوب قانون و با مجوز مقامات ذیصلاح.
آیا تعقیب خودرو در شرایط خاص مانند ایجاد خطر یا مزاحمت جرمانگاری شده است؟ بله؛ هنگامی که تعقیب خودرو با ایجاد خطر جانی، نقض امنیت راننده یا سرنشینان، یا ایجاد مزاحمت شدید همراه باشد، جرمانگاری صریح دارد. این رفتار میتواند مصداق جرایمی چون تهدید، اخلال در امنیت عمومی یا حتی در موارد شدیدتر، عناوین سنگینتری را به خود گیرد. قانونگذار چنین اعمالی را که آرامش و ایمنی جامعه را مختل میسازد، قابل مجازات دانسته و مرتکب را در معرض کیفرهای قانونی قرار میدهد. بنابراین، تعقیب همراه با خطر یا آزار، نه تنها جرم است بلکه میتواند مسئولیت مدنی و کیفری همزمان ایجاد نماید و شاکی حق طرح دعوا در مراجع قضایی را خواهد داشت.