آیا دستکاری یا تغییر در ماشین کسی جرم به حساب میآید؟ آیا بدون اجازه رسمی نمیتوان مشخصات فنی یا رنگ خودرو را عوض کرد؟ در چه مواردی تغییر دادن شماره موتور، شاسی یا پلاک ماشین غیرقانونی و قابل مجازات است؟
در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران، وسایل نقلیه موتوری به مثابه عنصری حیاتی در نظم عمومی و امنیت ترافیکی تلقی میگردند و هویت و مشخصات فنی آنها تحت حمایت قوانین کیفری و انتظامی قرار دارد. تغییر غیرمجاز در ارکان اصلی خودرو میتواند زمینهساز سوءاستفادههای مجرمانه گردد و از این رو قانونگذار با صراحت، حدود مشروع و ممنوعه را ترسیم نموده تا از هرگونه اخلال در اصالت و شناسایی وسایل نقلیه جلوگیری به عمل آید. بررسی این موضوع، ضرورت رعایت دقیق مقررات را نمایان میسازد تا حقوق جامعه و افراد حفظ شود.
آیا تغییر خودرو به خودروی دیگر جرم به شمار میآید؟ در قوانین کیفری ایران، تغییر کلی خودرو به نحوی که هویت آن دگرگون شود، به خودی خود جرم مستقل تعریف نشده است. لیکن اگر این تغییر با دستکاری در مشخصات هویتی یا فنی همراه باشد، میتواند مصداق جرایم خاصی قرار گیرد. قانونگذار تغییر بدون مجوز در ارکان اصلی را تحت شرایطی جرمانگاری نموده و صرف تغییر ظاهری یا فنی بدون سوءنیت مجرمانه، عمدتاً تخلف انتظامی تلقی میگردد. بنابراین عمل تغییر خودرو بدون عنصر تقلب یا اخلال در امنیت، فاقد وصف کیفری صریح است، اما همراهی آن با رفتارهای ممنوعه، مسئولیت کیفری ایجاد مینماید و مرتکب را در معرض کیفر قرار میدهد.
آیا تغییر مشخصات فنی یا ظاهری خودرو بدون مجوز جرم تلقی میگردد؟ تغییر مشخصات فنی یا ظاهری خودرو بدون اخذ مجوز از مراجع ذیصلاح (پلیس راهنمایی و رانندگی) اصولاً تخلف انتظامی محسوب میشود و مشمول جریمه نقدی و توقیف موقت وسیله نقلیه میگردد. قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی تعویض قطعات اصلی یا رنگ بدون مجوز را ممنوع دانسته و مجازات اداری پیشبینی نموده است. با این حال، اگر تغییر همراه با قصد تقلب یا خروج از حالت کارخانهای اصلی باشد، قابلیت تبدیل به جرم کیفری پیدا میکند. افراد مکلفاند پیش از هرگونه تغییر، مجوز لازم را تحصیل نمایند تا از عواقب قانونی و انتظامی جلوگیری شود و نظم ترافیکی حفظ گردد.
آیا دستکاری در شماره شاسی، موتور یا پلاک خودرو جرمانگاری شده است؟ بله؛ دستکاری در شماره شاسی، موتور یا پلاک وسایل نقلیه موتوری به نحو صریح جرمانگاری گردیده است. هرگونه تغییر در ارقام و مشخصات پلاک، الصاق پلاک دیگر، استفاده از پلاک تقلبی یا تغییر بدون مجوز در شمارههای حکشده توسط کارخانه سازنده، جرم مستقل کیفری تلقی میشود. قانونگذار این اعمال را که اصالت وسیله نقلیه را مخدوش میسازد، قابل مجازات دانسته و مرتکب را مشمول حبس قرار میدهد. چنین رفتارهایی اغلب با نیت سوء و برای تسهیل جرایم دیگر انجام میگیرد و قانون با شدت با آن مقابله مینماید تا امنیت عمومی و شناسایی وسایل نقلیه تضمین گردد.