جعل از جرایمی است که اعتماد عمومی به اسناد و نوشتهها را هدف قرار میدهد و قانونگذار برای حمایت از نظم حقوقی جامعه آن را قابل مجازات دانسته است. در بررسی این جرم، شناخت ارکان آن ضروری است. در این میان، عنصر ضرر از مفاهیم کلیدی به شمار میرود که فهم دقیق آن در احراز تحقق جرم جعل اهمیت ویژه دارد.
ضرر در جرم جعل چه مفهومی دارد و چه جایگاهی در تحقق این جرم ایفا میکند؟
در جرم جعل، ضرر به معنای توانایی سند مجعول در وارد ساختن زیان به حقوق اشخاص یا جامعه است. قانونگذار تحقق این جرم را منوط به وجود سندی میداند که قابلیت اضرار داشته باشد، نه لزوماً وقوع زیان واقعی. از اینرو، معیار ضرر در جعل، امکان لطمه است و نه تحقق قطعی آن.
آیا برای تحقق جرم جعل، ورود ضرر بالفعل ضروری است یا احتمال ضرر نیز کفایت میکند؟
تحقق جرم جعل منوط به ورود خسارت واقعی نیست، بلکه کافی است سند مجعول به گونهای باشد که بتواند به طور متعارف موجب ضرر شود. در نتیجه، احتمال معقول اضرار برای تحقق جرم کافی بوده و اثبات زیان بالفعل ضرورت ندارد.
عنصر ضرر در ساختار ارکان قانونی، مادی و معنوی جرم جعل چه نقشی دارد؟
در ساختار جرم جعل، ضرر به صورت قابلیت اضرار در رکن مادی ظهور میکند و رفتار مرتکب باید واجد چنین وصفی باشد. همچنین مرتکب باید آگاه به ماهیت متقلبانه و زیانبار عمل خود باشد. بنابراین، عنصر ضرر هم در بعد عینی و هم در بعد ذهنی جرم نقش تعیینکننده دارد.
