آیا امضا کردن یک چک خالی خودش جرم محسوب میشود؟ اگر کسی از چک سفید سوءاستفاده کند چه پیامدی دارد و چطور میتوان این سوءاستفاده را ثابت کرد؟
چک به عنوان یکی از مهمترین اسناد تجاری در نظام حقوقی، واجد آثار و تعهدات گستردهای برای صادرکننده و دارنده آن است. در این میان، صدور چک سفیدامضا به دلیل فقدان درج مبلغ یا تاریخ، زمینه بروز اختلافات و مسئولیتهای حقوقی و کیفری را فراهم میآورد. بررسی ماهیت حقوقی و کیفری این نوع چک و آثار ناشی از سوءاستفاده احتمالی از آن، از منظر قوانین حاکم بر اسناد تجاری، اهمیتی بنیادین دارد.
چک سفیدامضا از منظر حقوق کیفری چه وضعیتی دارد؟
صدور چک سفیدامضا به خودی خود در قوانین موضوعه جرمانگاری نشده است و صرف امضای برگه چک بدون درج سایر مندرجات، عنوان مجرمانه مستقلی ایجاد نمیکند. با این حال، چنانچه این اقدام وسیله ارتکاب جرم دیگری قرار گیرد یا همراه با سوءنیت خاص و قصد اضرار باشد، حسب مورد میتواند تحت عناوین کیفری دیگری مورد رسیدگی قرار گیرد. بنابراین اصل عمل، فاقد وصف کیفری مستقل است مگر آنکه شرایط خاص قانونی تحقق یابد.
در صورت سوءاستفاده از چک سفیدامضا چه مسئولیتی متصور است؟
چنانچه دارنده یا شخص ثالث برخلاف توافق، اقدام به تکمیل چک سفیدامضا و مطالبه وجه نماید، رفتار وی میتواند مصداق خیانت در امانت یا استفاده غیرمجاز از سند باشد. در این فرض، مسئولیت کیفری متوجه سوءاستفادهکننده خواهد بود و صادرکننده میتواند با طرح شکایت، تعقیب کیفری و جبران خسارات وارده را مطالبه نماید. تشخیص عنوان مجرمانه بر عهده مرجع قضایی است.
اثبات سوءاستفاده از چک سفیدامضا از چه طریق امکانپذیر است؟
اثبات سوءاستفاده مستلزم ارائه ادلهای مبنی بر وجود توافق اولیه و تخلف از آن است. شهادت شهود، مکاتبات، پیامها، قرارداد پایه یا هرگونه دلیل مکتوب میتواند در احراز سپردن چک به نحو امانی مؤثر باشد. بار اثبات بر عهده مدعی سوءاستفاده است و مرجع رسیدگی با بررسی قرائن و امارات، نسبت به احراز تحقق خیانت در امانت یا سایر عناوین قانونی اتخاذ تصمیم میکند.