آیا چکی که بانک برای انتقال پول صادر میکند ممکن است برگشت بخورد؟ اگر این چک گم شود یا دزدیده شود چه باید کرد و آیا کسی که آن را گرفته میتواند جلوی پرداختش را بگیرد؟
چک بین بانکی بهعنوان یکی از ابزارهای رسمی و تضمینشده انتقال وجه در نظام بانکی، جایگاهی متفاوت از چکهای عادی دارد و معمولاً در معاملات مهم و با مبالغ قابل توجه مورد استفاده قرار میگیرد. با این حال، در عمل پرسشهایی درباره امکان برگشت خوردن این نوع چک و نیز وضعیت آن در صورت مفقودی یا صدور دستور عدم پرداخت مطرح میشود. تبیین این مسائل مستلزم توجه به مقررات بانکی و قواعد حاکم بر اسناد تجاری است.
آیا امکان عدم پرداخت و برگشت در چک بین بانکی وجود دارد؟
چک بین بانکی که توسط بانک و پس از تأمین کامل وجه صادر میشود، ماهیتی تضمینشده دارد و اصولاً به دلیل فقدان کسری موجودی برگشت نمیخورد. بانک صادرکننده پیش از صدور، مبلغ را از حساب متقاضی کسر و مسدود میکند. از این رو، مفهوم چک بلامحل در خصوص چک بین بانکی مصداق ندارد و بانک مکلف به پرداخت وجه آن در سررسید خواهد بود.
در صورت فقدان یا سرقت چک بین بانکی چه تدابیری پیشبینی شده است؟
چنانچه چک بین بانکی مفقود یا سرقت شود، ذینفع یا متقاضی باید فوراً مراتب را به بانک صادرکننده اعلام و درخواست مسدودی یا صدور المثنی نماید. بانک پس از بررسی و احراز شرایط قانونی، مطابق ضوابط داخلی و مقررات بانکی اقدام میکند. در برخی موارد، ارائه دستور قضایی یا تأمین مناسب برای جلوگیری از سوءاستفاده احتمالی ضروری خواهد بود.
آیا متقاضی میتواند پس از صدور، دستور عدم پرداخت چک بین بانکی را صادر کند؟
با توجه به تضمینشده بودن چک بین بانکی و مسدود شدن وجه در زمان صدور، اصل بر غیرقابلبرگشت بودن آن است و متقاضی حق توقف پرداخت را بهصورت یکجانبه ندارد. تنها در موارد استثنایی نظیر اثبات جعل، سرقت یا صدور دستور قضایی، امکان جلوگیری از پرداخت وجود دارد و این امر منوط به تصمیم مرجع صالح و رعایت تشریفات قانونی است.