آیا میتوان قبل از تاریخی که روی چک نوشته شده آن را نقد کرد؟ اگر زودتر به بانک ببریم چه میشود و آیا میشود قبل از موعد از طریق دادگاه پول آن را گرفت؟
چک در نظام حقوقی به عنوان سندی لازمالاجرا و وسیله پرداخت نقدی شناخته میشود، لیکن درج تاریخ در آن، نقشی اساسی در تعیین زمان مطالبه و آثار حقوقی مترتب بر آن ایفا میکند. مسئله قابلیت وصول چک پیش از سررسید، از موضوعات مهم در روابط تجاری است که تبیین آن مستلزم بررسی ماهیت حقوقی تاریخ مندرج و حدود اختیارات دارنده در مراجعه به بانک یا مراجع قضایی است.
آیا امکان وصول چک پیش از تاریخ مندرج در آن وجود دارد؟
با توجه به اینکه تاریخ درجشده در چک ملاک مطالبه وجه محسوب میشود، بانکها اصولاً پیش از فرارسیدن تاریخ مندرج، تکلیفی به پرداخت وجه ندارند. هرچند چک ذاتاً وسیله پرداخت نقدی است، اما در عمل تاریخ آن مبنای اقدام بانکی قرار میگیرد. از این رو، وصول چک پیش از سررسید منوط به پذیرش بانک و وجود محل کافی است و الزام قانونی برای پرداخت پیش از موعد وجود ندارد.
در صورت مراجعه به بانک قبل از سررسید چه تصمیمی اتخاذ میشود؟
چنانچه دارنده پیش از تاریخ درجشده به بانک مراجعه کند، بانک معمولاً از پرداخت وجه خودداری کرده و دارنده را به مراجعه در تاریخ مقرر هدایت میکند. در این وضعیت، گواهی عدم پرداخت نیز اصولاً صادر نمیشود؛ زیرا هنوز موعد قانونی مطالبه فرا نرسیده است. بنابراین اقدام پیش از سررسید، آثار قانونی مطالبه رسمی را به دنبال نخواهد داشت.
آیا طرح دعوا برای مطالبه وجه چک پیش از موعد قانونی امکانپذیر است؟
مطالبه قضایی وجه چک نیز اصولاً منوط به فرارسیدن تاریخ مندرج در آن است؛ زیرا پیش از آن، دین حالشده تلقی نمیگردد. در نتیجه، طرح دعوا پیش از سررسید با ایراد عدم استحقاق مواجه خواهد شد. پس از حلول موعد، دارنده میتواند از طریق مراجع قضایی یا اجرای ثبت، وفق مقررات نسبت به وصول وجه و اعمال ضمانتاجراهای قانونی اقدام نماید.