اگر متهم به جلسه دادگاه کیفری نرود چه اتفاقی میافتد، آیا دادگاه میتواند بدون او پرونده را جلو ببرد و تصمیم بگیرد، و اگر واقعاً دلیل قابل قبول داشته باشد چطور باید قانونی اقدام کند؟
حضور متهم در دادگاه کیفری، یکی از مهمترین ابزارهای دفاع و تضمین دادرسی منصفانه است؛ زیرا بسیاری از توضیحات، پرسشوپاسخها و ارزیابیها در جلسه رسیدگی شکل میگیرد. با این حال، نظام دادرسی کیفری برای جلوگیری از اطاله، در برابر غیبتِ بدون عذر، واکنشهای مشخصی دارد؛ از ادامه رسیدگی در حدود قانون تا اعمال تدابیر تأمینی. بنابراین شناخت پیامدهای عدم حضور و اقدام بهموقع، از تشدید وضعیت پرونده جلوگیری میکند.
اگر متهم در دادگاه کیفری حاضر نشود، چه پیامدهایی ممکن است ایجاد شود؟
در صورت ابلاغ قانونی وقت رسیدگی، غیبتِ متهم معمولاً به زیان او تمام میشود؛ چون فرصت دفاع حضوری، پاسخ به اتهام و ارائه توضیح درباره دلایل از دست میرود. دادگاه ممکن است برای تضمین حضور، نسبت به تشدید یا تغییر قرار تأمین اقدام کند و در موارد لازم دستور جلب صادر شود. همچنین امکان تصمیمگیری بر مبنای مدارک موجود افزایش مییابد و جبرانِ آثار غیبت در ادامه دشوارتر میشود.
آیا دادگاه میتواند بدون حضور متهم رسیدگی را ادامه دهد و رأی صادر کند؟
اصل بر این است که اگر احضار بهطور صحیح انجام شده و متهم بدون عذر موجه حاضر نشود، دادگاه میتواند رسیدگی را در چارچوب قانون ادامه دهد و تصمیم لازم را اتخاذ کند. در برخی موارد، امکان صدور رأی در غیاب نیز پیشبینی شده است، اما حدود و شرایط آن به نوع اتهام و مقررات همان پرونده وابسته است. در هر حال، عدم حضور تضمینکننده توقف رسیدگی نیست.
اگر متهم عذر موجه داشته باشد، چه اقدام قانونی برای پیشگیری از عواقب لازم است؟
متهم باید در اولین فرصت، عذر خود را بهصورت مکتوب اعلام و مستندات معتبر ارائه کند و در صورت امکان پیش از جلسه، درخواست تجدید وقت بدهد. اگر حضور ممکن نیست، ارسال لایحه دفاعیه و معرفی وکیل میتواند از تضعیف دفاع جلوگیری کند. عذر باید قابل اثبات باشد و تأخیر در اعلام آن معمولاً موجب بیاثر شدن ادعا و ادامه رسیدگی با دلایل موجود میشود.