مهریه به عنوان یک حق قانونی برای زن در عقد ازدواج به شمار می رود و مرد موظف به پرداخت آن است. اما در برخی شرایط خاص، امکان عدم پرداخت مهریه وجود دارد.
این شرایط شامل موارد زیر است:
1. بخشیدن مهریه (بذل مهریه):
اگر زن به صورت داوطلبانه تصمیم بگیرد که مهریه خود را ببخشد، مرد از پرداخت آن معاف می شود. این اقدام باید به طور رسمی و قانونی انجام شود و به عنوان بذل مهریه یا بخشیدن مهریه در اسناد قانونی ثبت گردد.
2. طلاق قبل از نزدیکی (عدم وقوع زناشویی):
در صورتی که زن و شوهر قبل از رابطه زناشویی از هم جدا شوند، مرد تنها موظف به پرداخت نصف مهریه است. این قانون بر اساس حقوق شرعی و مدنی در بسیاری از کشورها اعمال می شود.
3. اثبات فریب یا تدلیس در ازدواج:
اگر مرد بتواند ثابت کند که در زمان عقد ازدواج از سوی زن فریب خورده یا اطلاعات نادرستی به او ارائه شده (مثل عدم ذکر شرایط مهمی درباره زن)، این مسئله می تواند به عنوان تدلیس مطرح شود. در چنین مواردی، دادگاه ممکن است مرد را از پرداخت مهریه معاف کند.
4. طلاق به دلیل عدم تمکین زن:
اگر زن بدون دلیل موجه از وظایف زناشویی خود خودداری کند (عدم تمکین)، مرد می تواند این موضوع را در دادگاه مطرح کند و در صورتی که دادگاه عدم تمکین زن را تأیید کند، امکان کاهش یا عدم پرداخت مهریه وجود دارد. البته این موضوع معمولا باعث عدم دریافت نفقه می شود، اما پرداخت مهریه به طور کامل لغو نمی شود و تنها ممکن است بر اساس شرایط خاص تعدیل شود.
5. اعسار مرد:
اگر مرد به دلیل ناتوانی مالی (اعسار) نتواند مهریه را پرداخت کند، می تواند از دادگاه درخواست تقسیط مهریه یا تعویق در پرداخت کند. دادگاه پس از بررسی وضعیت مالی مرد ممکن است تصمیم بگیرد که مهریه به صورت اقساط پرداخت شود یا حتی برای مدتی پرداخت آن به تعویق بیفتد، اما این به معنای لغو کامل مهریه نیست.
6. عدم ذکر مهریه در عقد دائم:
در صورتی که در عقد نکاح دائم هیچ مهریه ای تعیین نشده باشد، پس از وقوع طلاق یا فوت شوهر، زوجه حق المتعه دریافت می کند که مقدار آن را دادگاه بر اساس وضعیت مالی مرد تعیین می کند. در این حالت مرد موظف به پرداخت مهریه ای که در عقد ذکر نشده نیست، اما ممکن است حق المتعه تعیین شود.
در نهایت، در اکثر موارد، مهریه یک حق قانونی برای زن است و به سادگی قابل لغو نیست. تنها در شرایط خاص و با دلایل مشخص، امکان معافیت یا کاهش در پرداخت آن وجود دارد.