اگر زن احساس کند جانش در زندگی مشترک در خطر است، آیا از نظر قانون میتواند از تمکین خودداری کند و چگونه باید این خطر را به دادگاه ثابت کند؟
در نظام حقوقی خانواده، اصل بر تمکین زوجه از زوج در چارچوب قانون است، اما این اصل مطلق نبوده و در مواردی با استثنا مواجه میشود. یکی از مهمترین این استثناها، وجود خوف ضرر جانی برای زن است. قانونگذار با هدف حفظ کرامت و امنیت اشخاص، این حق را برای زوجه قائل شده است که در صورت فقدان امنیت جانی، از تمکین امتناع نماید. تبیین حدود و شرایط این حق، نقش اساسی در تشخیص مشروعیت عدم تمکین دارد.
عدم تمکین به علت نبود امنیت جانی از نظر قانون چه وضعیتی دارد؟
در صورتی که زن بتواند ثابت کند تمکین از شوهر موجب بهخطر افتادن جان یا سلامت جسمی او میشود، امتناع وی از تمکین از نظر قانونی موجه تلقی میگردد. در این حالت، زن ناشزه محسوب نمیشود و آثار حقوقی ناشی از عدم تمکین، از جمله محرومیت از نفقه، بر او مترتب نخواهد بود. تشخیص این موضوع بر عهده دادگاه و مبتنی بر دلایل قابل استناد است.
آیا خوف ضرر جانی میتواند الزام به تمکین را ساقط کند؟
خوف ضرر جانی چنانچه مبتنی بر دلایل عقلایی و قابل احراز باشد، میتواند الزام قانونی زن به تمکین را منتفی سازد. قانون، تمکین را در شرایطی که ادامه زندگی مشترک با تهدید جدی جان یا سلامت زن همراه باشد، الزامی نمیداند. در این وضعیت، زن تا زمان رفع خطر، حق دارد از بازگشت به منزل مشترک خودداری نماید.
زن چگونه میتواند ناامنی جانی را در دادگاه اثبات کند؟
اثبات عدم امنیت جانی از طریق ارائه دلایل قانونی مانند گزارش پزشکی قانونی، طرح شکایت کیفری، شهادت شهود، مستندات تهدید، پیامها یا سوابق سوءرفتار زوج امکانپذیر است. دادگاه با بررسی مجموع این قرائن و اوضاعواحوال، در خصوص وجود خطر تصمیمگیری میکند. ادعای صرف بدون ارائه دلیل مؤثر، برای پذیرش عدم تمکین موجه کافی نخواهد بود.