قانون برای «درصد الکل» یک عدد مشخص گذاشته یا نه؟ اگر درصد خیلی کم باشد باز هم جرم حساب میشود؟
در حقوق کیفری ایران، موضوع الکل بیش از آنکه با «عدد و درصد» سنجیده شود، با «عنوان مسکر» و آثار حقوقیِ مترتب بر آن ارزیابی میگردد. به همین دلیل، بسیاری از اختلافها از این نقطه آغاز میشود که آیا یک مایع، در نگاه قانون و عرف قضایی، مسکر و مشروب الکلی محسوب میشود یا صرفاً فرآوردهای مجاز با آثار غیرمستکننده است. پاسخ دقیق، بر محور همین تفکیک شکل میگیرد.
از نظر قانون، مرز درصد الکل برای جرمبودن کجاست؟
در حقوق کیفری ایران «درصد الکل» معیار مستقل و عدد ثابتی ندارد؛ ملاک این است که مایع یا ماده، در عرف و طبق نظر مرجع رسیدگی «مُسکر» (سکرآور) شناخته شود. پس اگر چیزی مشروب الکلی/مسکر تلقی گردد، کم باشد یا زیاد و حتی اگر مستیِ بالفعل هم احراز نشود، مصرف آن عنوان شرب مسکر دارد و حد آن ۸۰ ضربه شلاق است. تشخیص مسکر بودن معمولاً با اوضاعواحوال و در صورت اختلاف با نظر کارشناسی انجام میشود و کمبودن درصد بهتنهایی دفاع محسوب نمیگردد.
آیا فرآوردههای مجاز با الکل اندک هم جرم محسوب میشوند؟
وجود مقدار اندک اتانول در برخی فرآوردههای مجازِ دارویی، بهداشتی و غذایی (مثل محلولهای ضدعفونی، عطر یا نوشیدنیهای غیرالکلی استاندارد) بهخودیخود شرب مسکر محسوب نمیشود؛ زیرا معیار، مسکر بودن و قصد مصرفِ سکرآور است. با این حال اگر فرآورده در عمل مسکر تشخیص داده شود یا بهعنوان مشروب الکلی نگهداری/عرضه گردد، عناوین کیفریِ مربوط فعال میشود. بنابراین عددِ درصد، بهتنهایی مجوز یا مانع مسئولیت کیفری نیست.
نگهداری یا خرید مشروبات الکلی با هر درصدی چه مجازاتی دارد؟
در جرایم مرتبط با مشروبات الکلی، میزان درصد معمولاً تعیینکننده نیست؛ معیار، مشروب بودنِ کالا و رفتار ارتکابی است. ساخت، خرید، فروش، در معرض فروش قرار دادن، حمل، نگهداری یا در اختیار دیگری گذاشتن مشروبات الکلی، مجازات تعزیری دارد: حبس ۶ ماه تا ۱ سال، تا ۷۴ ضربه شلاق و جزای نقدی معادل پنج برابر ارزش عرفی (تجاری) کالا. افزون بر ضبط کالا، در برخی فروضِ کشف بیش از ۲۰ لیتر، وسیله نقلیه یا معادل قیمت آن و نیز آلات ساخت یا تسهیل جرم نیز ضبط میشود.