در نظام حقوقی ایران، جرایم از حیث ماهیت به دو دسته حقاللهی و حقالناسی تقسیم میشوند و آثار گذشت شاکی در هر یک متفاوت است. زنای محصنه از جمله جرایمی است که بررسی جایگاه شاکی و اثر رضایت یا گذشت او، نیازمند شناخت دقیق ماهیت شرعی و قانونی جرم است. تمایز میان نقش شاکی خصوصی و تکلیف حاکمیت در اجرای حدود، در این زمینه اهمیت اساسی دارد.
گذشت شاکی در زنای محصنه چه اثری بر مجازات دارد؟
زنای محصنه از جرایم حدی و در زمره حقوق الهی قرار میگیرد و گذشت شاکی خصوصی تأثیری در سقوط یا تخفیف مجازات ندارد. حتی در صورت اعلام رضایت یا انصراف شاکی، چنانچه جرم با ادله قانونی اثبات شده باشد، دادگاه مکلف به اجرای حد است. در این جرم، اراده شاکی نقشی در اصل اجرای مجازات ایفا نمیکند.
آیا رضایت شاکی میتواند مانع اجرای حد زنای محصنه شود؟
رضایت شاکی در زنای محصنه مانع اجرای حد نخواهد بود، زیرا این جرم قابل گذشت محسوب نمیشود. پس از تحقق شرایط اثبات، اجرای حد جنبه عمومی و شرعی دارد و وابسته به خواست یا عدم خواست افراد نیست. تنها عواملی مانند فقدان ادله اثبات یا وجود شبهه شرعی میتواند از اجرای حد جلوگیری کند، نه رضایت شاکی.
جایگاه شاکی خصوصی در پرونده زنای محصنه چگونه است؟
در زنای محصنه، شاکی خصوصی نقش تعیینکنندهای در سرنوشت مجازات ندارد و جایگاه او محدود است. این جرم اساساً به نظم عمومی و احکام شرعی مرتبط است و پیگیری آن تابع اراده حاکمیت و دادگاه میباشد. شاکی ممکن است در آغاز طرح موضوع نقش داشته باشد، اما تصمیم نهایی مستقل از گذشت یا عدم گذشت او اتخاذ میشود.